زمان مصاحبه است و قلبتان چنان میتپد که میخواهد از سینه خارج شود، دانه های عرق روی پیشانیتان نشسته و افکارتان مغشوش است.
اما، این تنها یک مصاحبه کاری است نه یک بازجویی خصومت آمیز. هرچند شکی نیست که گاهی مصاحبه برای کار میتواند بسیار اعصاب خرد کن باشد، اما نباید فراموش کرد که بسیاری از جویندگان کار، زمان قابل توجهی را به نگران شدن و تمرین درباره آنچه باید در مصاحبه بگویند اختصاص میدهند، و سپس زبان بدن آنان تمام این زحمات را به باد میدهد.
یک ضرب المثل قدیمی میگوید :"مشکل از آنچه میگویی نیست، بلکه در شیوه بیان کردن آن است." و این واقعیتی است که حتی وقتی چیزی نمیگویید هم صادق است. شما باید بدانید که چگونه حرفه ای بودن خود را از طریق کلام و رفتار نشان دهید.
از آنجایی که سرنخهای موجود در رفتار و زبان بدن شما، حاوی پاسخهایی مهم و مختصر بوده و هنگامی که در حالت نگران و اضطراب هستید و نمیتوانید شوق و تمایل خود را ابراز کنید، زبان بدن میتواند بیانگر احساسات شما باشد، به ارایه راهنمایی در این زمینه میپردازیم:
▪ با همان کلام اول مجذوبشان کنید
قرار است قبل از اینکه وارد محل مصاحبه شوید، کارهای زیر را انجام داده باشید: با خواندن اخبار و اطلاعات مربوط به شرکت، خود را از کار و امور آن آگاه ساخته، پاسخ خود را با تمرین برای پاسخ به سوالات احتمالی و معمول مصاحبه آماده کرده و با دقت لباس مناسبی بر تن نموده و با روی و مویی به اندازه آراسته در محل حاضر شده باشید. به این ترتیب شما آماده هستید، درست است؟
عده ای از مسئولان کارگزینی و مدیران مدعی هستند که در عرض ۳۰ ثانیه و حتی کمتر، میتوانند یک کاندیدای مناسب برای کار پیشنهادی را تشخیص دهند، که طبعا مقدار بسیار زیادی از این تشخیص، برپایه ظاهر شخص و زبان بدن اوست. هرگز هنگام ورود به اتاق مصاحبه در حال مرتب کردن کراوات یا بالا کشیدن شلوار و صاف کردن دامن نباشید. این کارها را باید قبل از ورود انجام داده باشید. هنگام دست دادن مراقب باشید که دستتان مانند "ماهی مرده" نباشد، محکم و با اعتماد به نفس دست بدهید و در حالی که سلام میکنید در چشمان طرف مقابل نگاه کنید.
بایدها و نبایدها
اگر روی صندلی به جلو و عقب تاب بخورید، پای خود را بلرزانید، با انگشتان خود ضرب گرفته و بدن خود را بخارانید، درست مانند کارمندی به نظر میرسید که نمیتواند حتی برای چند دقیقه متمرکز باقی بماند. و کسی چنین کارمندی را نمیخواهد.
نباید
۱) پس سر یا گردن خود را بمالید، حتی اگر واقعا دچار گرفتگی گردن شده اید. چنین حرکتی شما را بی علاقه نشان میدهد.
۲) بینی خود را لمس کرده با بمالید. چنین کاری علاوه بر اینکه چندان مودبانه نیست، موجب میشود که کاملا صادق و روراست به نظر نرسید.
۳) دست به سینه بنشینید. این حرکت ظاهری غیر دوستانه و غیر متعهد به شما میدهد.
۴) پاهایتان را روی هم انداخته و با بیخیالی پای رویی را بلرزانید. اینکار توجه شخص مقابل را منحرف کرده و در ضمن نشانه میزان ناراحتی و نا امنی شماست.
۵) بدن خود را به سمت درب متمایل کنید. به این ترتیب به نظر میرسد که هر لحظه آماده فرار هستید.
۶) در حالت نشسته قوز کنید. این حالت شما را بی علاقه و بدون آمادگی نشان میدهد.
۷) با نگاهی خالی به او خیره شوید. این حالت، نگاه کسی است که میخواهد خود را از شخص مقابل دور نگهدارد.
باید:
۱) با پشت صاف بنشینید و اندکی به جلو خم شوید. علاوه بر اینکه این حالت نشان دهنده علاقه و توجه شما به این گفتگوست، تنظیم بدن خودتان با شخص مصاحبه کننده، نشانه تحسین و موافقت شما با اوست.
۲) با حفظ حالت علاقمند چهره خود، اشتیاقتان را نمایش دهید. به موقع سر تکان داده و حرکاتی متناسب با آنچه میشنوید نشان دهید.
۳) فاصله مناسب بین خود و طرف مقابل را حفظ کنید. فاصله ایمن از طرف مقابل حداقل ۵۰ سانتیمتر است.
۴) استفاده از ادوکلن و عطریات را بسیار محدود کنید. بسیاری از افراد نسبت به عطریات حساسیت دارند. اگر از هر لحاظ مناسب باشید اما موجب سردرد مصاحبه کننده شوید، همه چیز خراب خواهد شد.
۵) اگر در آن واحد با بیش از یک مصاحبه کننده روبرو هستید، مراقب باشید که نگاهتان در حین پاسخ دادن به کسی که از شما سوال کرده است، لحظاتی نیز متوجه شخص دیگر شود و سپس دوباره به سمت نفر اول برگردید. فقط مراقب باشید که مانند تماشاچی تنیس به نظر نرسید.
۶) همیشه امکان وقفه در مصاحبه وجود دارد. در چنین مواقعی، از خیره شدن به مصاحبه گر که در حال انجام کاری فوری است، خودداری کنید و با اشاره او را متوجه کنید که در صورت لزوم، میتوانید بیرون منتظر بمانید.
۷) در انتهای مصاحبه، حتی در زمانی که در حال مصاحبه تلفنی هستید، بایستید و لبخند بزنید. ایستادن موجب افزایش میزان هوشیاری شما شده و موجب میشود که شما با تمرکز بیشتری به گفتگو ادامه دهید و هنگام خداحافظی تعارفها و جملات بی ربط بر زبان نیاورید. موقرانه خداحافظی کنید.

پس از چند پرسش و پاسخ فکر شده و سنجیده با شخص مصاحبه کننده، کار تقریبا تمام میشود، اما همچنان باید خونسردی خود را حفظ کنید. دست دادن شما هنگام خداحافظی باید به همان قدرت و اعتماد بنفس ابتدای کار باشد. این حالت را در طی خروج از دفتر و ساختمان شرکت و ورود به خیابان حفظ کنید. هنگامی که سوار اتوموبیل خود یا تاکسی شده و یا فاصله مناسبی از محل دور شدید، میتوانید بدن خود را رها کنید. زیرا اگر همه موارد را عالی انجام داده و در طی مصاحبه درخشیده باشید، آخرین چیزی که به آن نیاز دارید این است که رئیس آینده تان، شما را در حال بشکن زدن ببیند.

ممکن است از کسی چیزی بپرسیم و او بدون آنکه چشمانش را حرکت دهد یا آنها را به نقطه خاصی متمرکز کند به روبرو خیره شود. معنی این رفتار آنست که ...
اینکه چرا مردم هنگام فکر کردن به بالا نگاه می‌کنند ظاهرا امری مهم و حیاتی نیست اما جالب است که برخی روانشناسان، این نکته را مهم دانسته و برای آن پاسخی یافته اند. جالبتر اینکه برای این نظریه خود کاربردی بسیار عملی نیز یافته اند.
این روانشناسان که به زبانشناسان اعصاب مشهورند، معتقدند بسیاری از مشکلات ما درکنش متقابل انسانی، از شنوندگان ناشی می‌شود که چارچوب داوری و معیار کسانی را که با آنان حرف می‌زنند درک نمی‌کنند.
زبانشناسان اعصاب متوجه شده اند که بیشتر مردم دلشان می‌خواهد زندگی را عمدتا از درون یک حس مسلط معمولا بینایی، شنوایی یا لامسه ببینند. در مورد سوگیری های حسی هر فرد سرنخهای بسیاری وجود دارد. آشکارترین این سرنخ ها واژه هایی است که هر فرد برای بیان افکار یا احساسات خود انتخاب می کند. دو نفر با سوگیری های حسی متفاوت برای بیان یک منظور ممکن است فعل ها، صفت ها و قیدهای کاملا متفاوت استفاده کنند. مثلا فردی که سوگیری شنوایی دارد ممکن است بگوید: “حرفهایتان را می‌شنوم اما از آهنگ صدایتان خوشم نمی‌آید”. فردی که سوگیری بینایی دارد ممکن است بگوید: “منظورتان را می‌فهمم اما فکر می‌کنم موضع گیری شما مثل روز روشن است”. فردی که حس مسلط او لامسه است ممکن است بگوید: ” نسبت به آنچه می‌گویید احساس خوشی دارم اما انگار کلمه های شما با موضع گیری شما ارتباط چندانی ندارد”.
زبانشناسان اعصاب دریافته اند که در صورت تشخیص و تعیین حس مسلط مراجعان خود (که به آن سیستم بازنمایی بیمار می گویند) خیلی بهتر می‌توانند آنان را یاری کنند. در اینجا هر سه عبارت فوق یک معنی دارند: “شما را درک می‌کنم اما کلمه های شما احساساتتان را لو می‌دهد”. زبانشناسان اعصاب کلمه های منتخب خود را مطابق با سیستم بازنمایی بیمارشان انتخاب می‌کنند. آنان دریافته اند که جلب اعتماد بیمار و خلق رابطه ای کلامی بین روانشناسان و بیمار موفقیتی شایان توجه است.
هر احساسی که از جنبه تصویری قابل بیان باشد از جنبه شنوایی و لامسه نیز قابل بیان است. بنابراین به جای اینکه بیماران نزد روانشناسان بروند روانشناسان نزد بیماران می‌روند. این مطلب به حذف زبان به عنوان مانعی در برقراری ارتباط کمک می‌کند.
بیشتر مردم هنگام جستجوی پاسخ پرسشی که از آنان شده است از یکی از این سه حس مسلط استفاده می‌کنند. اگر از سه نفر بپرسید شماره تلفن منزل آنها هنگام دوازده سالگی شان چند بوده است چه بسا از سه حس مسلط بینایی، شنوایی یا لامسه خود استفاده کنند. یکی سعی می‌کند شماره تلفن را در ذهن خود تصور کند دیگری سعی می‌کند صدای رقم ها را هنگام شماره گرفتن به یاد بیاورد و سومی هم سعی می‌کند به حس لامسه خود هنگام شماره گرفتن مراجعه کند. دقت کنید که هر سه نفر سعی می‌کنند تصویر صدا و احساسی مربوط به گذشته را به یاد بیاورند. زبانشناسان اعصاب متوجه شده اند که هم می‌توانند سیستم بازنمایی عملی مراجعان خود را تشخیص بدهند و هم پیش از آنکه بیمارانشان لب به سخن بگشایند با مشاهده حرکات چشمان آنها بفهمند که آیا در حال ساختن تصاویر نو هستند یا دارند گذشته ها را به یاد می‌آورند.
حرکات چشم اکنون تنظیم و تدوین شده اند. بر این اساس هفت نوع حرکت پایه ای چشم مشخص شده است که هر یک با به کارگیری یکی از اعضای حسی ویژه مطابقت دارد. دقت کنید که این نشانه های بینایی ویژه افراد راست دست می‌باشند. چشمان چپ دست ها معمولادر جهت مخالف راست دست ها حرکت می‌کند. بعلاوه عناوین “چپ- راست” به جهت محل دید بیننده اشاره می‌کند.

جهت حرکت چشم فرایند تفکر

• بالا- راست در حال به یادآوری تصویرها در ذهن
• بالا-چپ در حال ساختن تصویرهای نو در ذهن
• مستقیم-راست در حال به یاد آوردن صداها یا کلمه ها
• مستقیم- چپ در حال ساختن صداها یا کلمه ها
• پایین- راست درحال بیادآوردن صدای کلمه ها(اغلب به آن گفتگوی درونی می گویند)
• پایین- چپ درحال بکارگیری حس بساوایی(میتواند شامل حس بویایی و چشایی هم باشد)

یک نوع دیگر از حرکت چشم یا در واقع بی حرکتی چشم را هم باید ذکر کرد. ممکن است از کسی چیزی بپرسیم و او بدون آنکه چشمانش را حرکت دهد یا آنها را به نقطه خاصی متمرکز کند به روبرو خیره شود. معنی این رفتار آنست که شخص در حال دستیابی تصویری به اطلاعات است.
البته موارد استثنا و پیچیده زیاد است. اما آنچه گفته شد خلاصه بسیار ساده ای از روش روانشناسی اعصاب است. مثلا از کسی بخواهید ظاهر نخستین دوچرخه اش را شرح دهد باید منتظر حرکت چشم او به سمت بالا- راست باشید. با این همه اگر آن شخص در حال تصور و تجسم دوچرخه اش در محلی که اکنون شما هستید – یعنی درحال ساخت تصویر نویی ازشیئی کهنه باشد- ممکن است چشمانش به سمت بالا و چپ حرکت کند.
زباشناسی اعصاب پدیده ای نو است که هنوز بطور گسترده آزمایش نشده است.
مردم در اکثر اوقات سعی می‌کنند پرسش ها را به روش یادآوری تصویری پاسخ بدهند.